Yangiliklar
Suv-energetika pragmatizmi: Markaziy Osiyoda tizim integratsiyasiga o`tish
Qanaqasigaxabar berdiAvvalroq, 2026-yil 25-aprel kuni Bishkek shahrida O‘zbekiston, Qirg‘iziston, Qozog‘iston va Tojikiston energetika va suv resurslari vazirlarining navbatdagi choraklik ishchi uchrashuvi bo‘lib o‘tgan edi.
Boshqarmalar rahbarlarining diqqat markazida 2026-2027 yillardagi vegetatsiya davrida suv-energetika tizimlarining ish rejimlarini muvofiqlashtirish, shuningdek, kuz-qish mavsumi yakunlarini sarhisob qilish hamda viloyat yagona energetika tizimidagi yuklamalarni muvozanatlash chora-tadbirlari muhokama qilindi.
O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti huzuridagi Strategik va mintaqalararo tadqiqotlar instituti direktorining birinchi o‘rinbosari Akramjon Ne’matov ushbu muhim yig‘ilish yakunlarini sharhlar ekan, ushbu tadbir tashqi rejali va texnik kun tartibiga qaramay, alohida e’tiborga loyiq ekanini ta’kidladi.
Darhaqiqat, bu davlatlararo munosabatlarni qurishda chuqur sifat burilishidan dalolat beradi. Ekspertning fikricha, bu Markaziy Osiyoda o‘zaro hamkorlikning ko‘p tomonlama formatini institutsionalizatsiya qilish jarayoni barqaror bo‘lib borayotganining yaqqol ko‘rsatkichi bo‘lib, oqimning yuqori va quyi oqimidagi mamlakatlarning eng nozik masalalar bo‘yicha umumiy til topishishga fundamental tayyorligini aks ettiradi.
A.Ne’matov suv-energetika sohasi potentsial kelishmovchiliklar manbai bo‘lishdan to‘xtab, izchil mintaqaviy hamkorlikning kuchli omiliga aylanib borayotganiga e’tibor qaratdi. Muhimi, ekspertning qayd etishicha, suv tanqisligi mintaqadagi mojarolar manbai sifatida bashorat qilingan pessimistik tashqi prognozlardan farqli o`laroq, aslida yuqori siyosiy mas`uliyat bor.
Markaziy Osiyo davlatlari o`zlarining tizimli harakatlari bilan yaqinlashib kelayotgan "suv urushlari" haqidagi nazariyalarni aniq rad etib, etuklik va murakkab transchegaraviy muammolarni mustaqil hal qilish qobiliyatini namoyish etadilar.
Yig‘ilish kun tartibini tahlil qilar ekan, ISRS direktorining birinchi o‘rinbosari mintaqada konstruktivizm va pragmatizm ruhi mustahkamlanib borayotganini ta’kidladi: davlatlar “nol yig‘indili o‘yin” mantig‘idan uzoqlashmoqda, bir qo‘shnining daromadi ikkinchisiga avtomatik ravishda zarar yetkazishni anglatardi.
Buning o‘rniga o‘zaro manfaatdorlik formulasi asos qilib olingan bo‘lib, bu butun mintaqada yaxshi qo‘shnichilik va strategik sheriklikni mustahkamlash tendentsiyasiga to‘la mos keladi.
Bunday yondashuv, ayniqsa, suv taqchilligi oshib borayotgan, energiyaga talab ortib borayotgan va tashqi muhitdagi notinchlik sharoitida tomonlar pragmatik yo‘nalishni davom ettirayotgan, muammolarni bir-birining manfaatlarini hisobga olgan holda hal etayotgan va o‘ziga xos ishonch muhitini yaratayotgan bugungi kunda talabga ega.
Ekspert joriy muloqotning tarmoqlararo yo‘nalishini alohida muhim deb hisoblaydi – bir vaqtning o‘zida suv va energetika idoralari rahbarlarining ishtirok etishi nafaqat Markaziy Osiyo sharoitida ushbu tarmoqlarning ajralmasligini anglashdan, balki barchaning – energetiklardan tortib fermerlargacha – manfaatlarini hisobga olgan holda o‘zaro maqbul yechimlarni izlashga tayyor ekanidan dalolat beradi.
Shu bilan birga, Akramjon Ne’matov bu jarayonni yanada rivojlantirish zarurligini ta’kidladi. Joriy yillik va choraklik yig‘ilishlar izlanuvchan maxsus mexanizm sifatida samarali ishlayotganiga qaramay, bugungi kunda ushbu muloqotni to‘liq institutsionallashtirishga o‘tish nihoyatda muhim. Amaldagi o`zaro ta`sir formulalari uzoq muddatli bo`lishi kerak, deb hisoblaydi ekspert.
To‘plangan tajriba va o‘rnatilgan ishonch amaliyoti asosida mintaqaviy barqarorlikning mustahkam poydevoriga aylanadigan uzoq muddatli normativ-huquqiy bazani shakllantirish zarur.
Xulosa qilib aytadigan bo`lsak, ISMR direktorining birinchi o`rinbosari suv umumiy resurs ekanligini va bu haqiqatni e`tirof etish barcha ishtirokchilardan nafaqat birgalikda boshqarishni, balki uni oqilona va adolatli taqsimlash uchun teng javobgarlikni olishga tayyorligini ta`kidladi.
Bu, Akramjon Ne’matovning fikricha, butun Markaziy Osiyo uchun barqaror rivojlanish va farovonlikning yagona kafolatidir.
Manba
